Met grote belangstelling vanuit bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen is het Samenwerkingsprogramma Energiemanagementsystemen (EMS) officieel van start gegaan. De grote belangstelling - waardoor helaas een groot aantal geïnteresseerden teleurgesteld moesten worden gezien beperkte ruimte - onderstreept hoeveel beweging er inmiddels rond EMS is ontstaan en de behoefte om gezamenlijk te werken aan verdere professionalisering en opschaling van de sector.
Van rapport naar beweging
Voor WE Labs markeert de kick-off een belangrijke volgende stap in een ontwikkeling die het afgelopen jaar in een stroomversnelling is geraakt. Jeroen Moonen en Klaes Sikkema van WE Labs hebben als kwartiermakers het rapport voor een Nationaal EMS Programma opgesteld.
Daarin brachten zij de potentie van EMS in beeld én wat nodig is om van losse initiatieven en oplossingen te komen tot een professionele, schaalbare en goed georganiseerde EMS-sector.
Een belangrijke conclusie daarbij was dat de volgende fase niet alleen vraagt om nieuwe technologie, projecten en investeringen. Voor structurele opschaling is een geïnstitutionaliseerd publiek-privaat innovatie-ecosysteem nodig waarin bedrijven, overheden, kennisinstellingen en andere betrokken partijen langdurig samenwerken aan gezamenlijke randvoorwaarden voor de ontwikkeling van de sector.
Het rapport verscheen op een moment waarop de urgentie rond netcongestie, flexibiliteit en digitalisering van het energiesysteem sterk toenam. Het kreeg veel tractie bij marktpartijen, overheden en kennisinstellingen en vormde een belangrijke aanjager voor de beweging die uiteindelijk tot het Samenwerkingsprogramma EMS en deze gezamenlijke aftrap heeft geleid.
Daarmee markeert de kick-off ook een belangrijke overgang: van analyse en agendering naar organiseren, institutionaliseren en gezamenlijk uitvoeren.
Samen werken aan de volgende fase
In aanwezigheid van Jo-Annes de Bat, staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, en André van Schie, gedeputeerde van de provincie Utrecht, ging een brede vertegenwoordiging uit het EMS-ecosysteem aan de slag met de volgende fase.
De dag stond onder leiding van Robin Quax, die vanuit TKI Urban Energy als kersverse programmamanager EMS het samenwerkingsprogramma gaat trekken.
Staatssecretaris De Bat werd tijdens het plenaire programma eerst afzonderlijk geïnterviewd over EMS en het belang ervan voor het Nederlandse energiesysteem. Vervolgens ging hij samen met Claire Groosman (energy innovation NL), Marlies Verschoor (The Green Village), Maarten de Vries (ConnectR) en Mathieu Zekveld (ROM Utrecht Region) vanuit verschillende perspectieven in gesprek over de versnelling van EMS en de verdere professionalisering en organisatie van de sector. De Bat sloot aan bij het panel en beantwoordde samen met de panelleden vragen uit het publiek.
Daarbij stond uiteindelijk één centrale vraag centraal:
Hoe ontwikkelen we EMS van een veelheid aan goede initiatieven naar een professionele, interoperabele en schaalbare sector die daadwerkelijk bijdraagt aan een flexibel en toekomstbestendig energiesysteem?
Van samenwerking naar een geïnstitutionaliseerd ecosysteem
Na het plenaire programma gingen de deelnemers in break-outsessies zelf aan het werk rond de verschillende programmalijnen van het samenwerkingsprogramma. Daarmee ging het tijdens de kick-off nadrukkelijk niet alleen over wat er moet gebeuren, maar ook over hoe partijen zich duurzaam aan de gezamenlijke opgave kunnen verbinden.
Want een volwassen EMS-sector ontstaat niet door afzonderlijke innovaties simpelweg bij elkaar op te tellen. Opschaling vraagt om samenhang tussen technologie en interoperabiliteit, marktontwikkeling, wet- en regelgeving, adoptie, kennisontwikkeling en de economische ontwikkeling van de sector.
Dat vraagt ook om een volgende stap in de manier waarop publiek en privaat samenwerken. Niet alleen tijdelijke samenwerking rond projecten en subsidies, maar een geïnstitutionaliseerd publiek-privaat innovatie-ecosysteem waarin partijen vanuit verschillende rollen en belangen gezamenlijk richting geven aan de ontwikkeling van de sector.
Zo’n ecosysteem moet continuïteit bieden, vertrouwen opbouwen en ervoor zorgen dat gezamenlijke vraagstukken die geen enkele partij zelfstandig kan oplossen ook daadwerkelijk worden opgepakt. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor ondernemerschap, concurrentie en innovatie. Juist die combinatie is nodig om succesvolle toepassingen uit pilots te krijgen, standaarden en randvoorwaarden gezamenlijk te ontwikkelen en uiteindelijk tot schaal te komen.
Het Samenwerkingsprogramma EMS vormt een belangrijke stap in die richting. De grote opkomst en de energie tijdens de bijeenkomst laten zien dat er niet alleen urgentie is, maar ook bereidheid bij publieke en private partijen om daar gezamenlijk verantwoordelijkheid voor te nemen.
Van agenderen naar organiseren. Van tijdelijke samenwerking naar een duurzaam publiek-privaat innovatie-ecosysteem. Van experimenteren naar opschalen.
En vooral: samen bouwen aan een volwassen Nederlandse EMS-sector.
